پیش از آغاز

گات ها از کهن ترین و سپنتاترین بخش های اوستاست که از خود اشوزرتشت به یادگار مانده.گات ها جمع گات به چم سرود یا شعر و گفتار منظوم است.گات در زبان پهلوی با گاس تبدیل شده و به فارسی گاه گوییم.در علم موسیقی امروزی ایران هنوز واژه گاه به معنی اهنگ یا نُت موسیقی باقی مانده ،ماننده سه گاه و چهارگاه. در زبان سانسکریت، گات به صورت گیت (git) در امده که بعدها به عربی جیت یا جید تلفظ می شود وتجوید به معنی خواندن قرآن با آهنگ و وزن می باشد.به طور کلی کهن ترین ادبیات هر قومی را سرود یا شعر یا مناجات تشکیل می دهد، زیرا مردم می توانند شعر و ترانه و سرود را با آسانی از بر کنند و با خاطر بسپارند.ادبیات منثور بعدها پیدا می شود که آن هم پس از پیدایش خط و نوشتار به وجود می آید.

بنابراین اهمیت و تقدس گات ها در میان ایرانیان ار روزگار بسیار باستان شناخته شده بود، به طوری که اوستاهای بعدی همه آیات گات ها را به نیکی و احترام نام می برند، از جمله در یسنای 57 که به نام ستوت یشت معروف است آمده:((ما می ستاییم کسی که برای نخستین بار گات های اشوزرتشت را بسرود.)) در وندیداد که کتاب فقهی دین زرتشتی است، در فرگرد 19 بند 38 از پنچ گات های زرتشت یاری می طلبد و در نخستین کرده ویسپرد نیز از گات های زرتشت به طور جداگانه نام می برد و به هر یک درود می فرستد.

یکی از دلایل تقدس زیاد و اهمیت فوق العاده گات ها، از میان دیگر بخش های اوستا، این است که تمام اصول دین و آموزش های کیش زرتشتی در آن گنجانیده شده است، گرچه دیگر بخش های اوستا را نیز نمی توان از نقطه نظر یادگارهای کتبی فقهی و تاریخی و علمی و حماسی و آیینی کم اهمیت تر دانست،ولی هیچ کدام از لحاظ دارابودن مفاهیم و معانی ژرف خداشناسی و بیان دلکش و ارزش مینوی به پای گات ها نمی رسد.به راستی می توان گفت که گات های زرتشت کتاب اصول دین زرتشتی و بخش های دیگر اوستا فروغ دین و شریعت و فقه زرتشتی است.

گات ها دارای پنچ بخش است که روی هم به هفده ((ها)) یا ((هات)) تقسیم شده است و چون نگینی در میان یسنا جای دارد.

گات های پنچ گانه عبارتند از : 1_ اهنود Ahnavad گات ۲ـ اُشتود ostavad گات ۳ـ سپنتمد spantamad گات ۴ـ وهوخشتر vohauksatr گات ۵ـ و هیشتوایش vahistuist گات. کتاب های دیگر اوستا عبارتند از:

۱ـ یسنا     ۲ـ ویسپرد     ۳ـ یشت ها      ۴ـ وندیداد     ۵ـ خرده اوستا. و قدیمی ترین بخش های اوستا یشت ها می باشد.

بر گرفته شده از کتاب "برگردان گات ها " 

نويسنده: موبد رستم شهزادي