شكست ارتش اسپارت از خشايارشاه

2491 سال پيش در روز 9 اوت سال 480 پيش ازميلاد درجريان لشكركشي خشايارشا به يونان پس از يک جنگ شديد در ارتفاعات مشرف بر تنگه ترموپيل واقع در شمال يونان، سربازان اسپارت از سربازان ارتش ايران شكست خوردند...

در اين جنگ لئونيداس شاه اسپارت كشته شد و راه براي ارتش خشايارشا به سوي مركز يونان و شهرآتن گشوده شد.

خشايارشا پادشاه هخامنشي كه در جنگ حضور داشت با نيروهايش اسپارتي ها را درمحاصره گرفته بود. او به لئونيداس پيشنهاد كرد كه راه را براي عقب نشيني او و باقيمانده سربازانش باز مي گذارد. اما براساس قانون اسپارت عقب نشيني از ميدان جنگ ممنوع بود.

به نوشته مورخان يوناني خشايارشا از سربازانش خواسته بود كه يكي از اسپارتي ها را زنده دستگير كنند تا برود و خبر اين شكست را به آتني ها بدهد.

ارتش ايرانيان پس از عبور از تنگه ترموپيل شهر آتن را تصرف كرد. مقاومت لئونيداس در ترموپيل و تاخير پيشروي ارتش ايران، به فرماندهي کل يونانيان اين فرصت را داد که آتن را از سکنه اش تخليه كرده و آنان را به اماكن امن منتقل كند.

هرودوت مورخ يوناني  تاريخ اين جنگ را تا پايان لشكركشي خشايارشا به يونان شرح داده است.

به اين ترتيب در روز 9 اوت سال 480 قبل از ميلاد ارتش خشايارشا پادشاه هخامنشي ايران و پسر و جانشين داريوش كبير ارتش اسپارت را در تنگه ترموپيل در هم شكست.

مورخان يوناني و به ويژه هرودوت تاريخ اين جنگ را شرح داده اما در مورد تعداد نفرات ارتش ايران و تجهيزات آن و ديگر جزييات جنگ از جمله شجاعت سربازان يوناني اغراق گويي بسيار كرده اند.