جشن تیرگان،سالروز حماسه بزرک آرش کماندار است

"تیشتر" پرچمدار زندگی ، مانایی ، پویایی و هستی است و همیشه درگیر با دیو خشكسالی است. در این تكاپو و نبرد، نخست "تیشتر" به پیكر مردی جوان و پانزده ساله و در شب دوم به پیكر گاوی زرین شاخ و شب سوم به شكل اسبی با یال های طلایی جلوه گر خواهد شد.

او كه خود سرشت آب دارد و از نژاد آپم نبات است، به دریای فراخكرت و همه دریاها خواهد رفت تا جام های بزرگ را از آب پر كرده و به یاری باد به آسمان برد. اما "آپوش"، دیو خشكسالی راه را بر او می بندد.

"پیشتر"، بزرگترین ستاره شب از "آپوش" شكست می خورد و این شكست تیر را به اندوه می كشاند.

"هرمز" از اندوه "پیشتر" اندوهگین می شود و او را یاری می كند تا "آپوش" را شكست دهد.

شكست "آپوش"، بازگشت لبخند بر لب های سوخته زمین است.

در گذشته این جشن به مدت ۱۰ روز یعنی از ۱۳تا ۲۲تیر ماه روز "باد ایزد " برگزار می شد. اما امروزه به دلیل مشكلات موجود این كار میسر نیست و تنها زرتشتیان به مدت یك یا دو روز در كنار رودخانه یا دریاچه جمع می شوند و این روز را به شادی می گذرانند.

از آیین های شادمانی و سمبولیك جشن تیرگان این است كه در این روز لباس نو بپوشند و چون برای بسیاری از خانواده های این امر میسر نیست، بسیاری از خانواده ها به تارهای هفت رنگ اكتفا می كنند و این تارهای هفت رنگ از نخ های ابریشمی كه از سیم و زر به هم تافته می شوند، ساخته می شود كه این تارها را به مچ دست می بستند و به آن هفت نخ تیر و باد می گویند و آن را در روز "باد ایزد " از مچ دست باز می گشایند و آن را به دست باد می سپارند و این نشانه تیر آرش كمان گیر است كه بر فراز كوه البرز رها شد و در پی آن مرز ایران و توران مشخص شد.

همچنین ایرانیان در این روز به دلیل دشواری كه در زمان جنگ ایران و توران برای آنها به وجود آمده بود، برای شادی آتش تنور را روشن می كردند و نان و میوه كال می پختند و شكستن ظرف در این روز مرسوم بود.

همچنین در این روز كه جشن آبریزان به آن می گویند، زرتشتیان به یكدیگر آب می پاشند و در باره به وجود آمدن این رسم نیز می گویند كه در مدت پادشاهی "سیروس"، جد بزرگ "انوشیروان"، چند سالی باران نبارید و خشكسالی چند سالی ایران را در بر گرفت. "سیروس" آتشكده را دعا كرد و باران بارید، از این روز ایرانیان در این روز، به یكدیگر آب می پاشند و این جشن را بزرگ می دارند.