روایت است در زمان منچهر شاه پیشدادی چون افراسیاب تورانی بر منوچهر پیروز شد و او ار در تبرستان محاصره نمود (1) طرفین حاضر به سازش شده و قرار بر این شد که از قله دماوند آرش جوان دلیر ایرانی تیری به چله کمان نهد و تیری را پرتاب نماید.این تیر در کنار رود جیحون بر تنه درختی نشست و مرز ایران و توران مشخص شد. داستان دیگری که درباره جشن تیرگان آمده  ، آن است که در زمان ساسانیان و پادشاهی فیروز ، هفت سال در ایران خشکسالی روی داد و در چنین روزی مردم روی به بیابان آوردند و با نیایش خود از پروردگار آرزوی باریدن باران کردند و پس از آن بارش باران شروع شد  و به شادی آن در چنین روزی ایرانیان بر هم آب می پاشند. آیین برگزاری این جشن بدین گونه می باشد که چند روز پیش از جشن تیرگان تمام خانه را از درون و برون پاکیزه می نمایند. و صبح روز جشن همه آب تنی نموده و لباس نو می پوشند. آنچه ویژگی این جشن می باشد تار نازکی از ابریشم هفت رنگ و سیم نازک و ظریفی بهم می تابند که به نام تیر و باد  مشهور است که شاید نشانه رنگهای رنگین کمان در آسمان معروف به تیر و کمان آرش باشد. زرتشتیان این تار را در بامداد روز تیر به مچ دست خود می بندند و 10 روز بعد در روز باد به باد می دهند.

(1)برای جشن تیرگان چنین روایت است که افراسیاب چون به کشور ایران تاخت ، منوچهر شاه را در تبرستان به محاصره درآورد  ، این محاصره مدتی دوام یافت چونان که شاه و سپاهش از نظر معاش و خوراک در تنگنا قرار گرفتند . در مذاکراتی که در مورد صلح بین منوچهر و افراسیاب واقع شد شاه ایران پیشنهاد کرد که جهت تعیین مرز به اندازه مسافت پرتاب یک تیر از سوی تیرانداری از سپاهش موافقت شود . سرکرده تورانیان قبول کرد . امشاسپند برای شاه ایران پیتم آورد که دستور دهد کمان ویژه ای بسازند و پرتاب کننده آن را نیز نام برد . به فرمان شاه آن مرد را که آرش نام داشت را حاضر کردند . مردی بود زرتشتی دیندار و نیک کردار . آرش آماده شد و پوشاک از تن درآورد و روی به شاه و مردمان گفت : پیکر مرا ببینند که از هر زخم و عیبی پاک است می دانم که چون تیر را بیندازم پیکرم پاره پاره خواهد شد . پس برهنه شد و آن کمان را با نیرویی که خداوند به وی بخشیده بود آن چنان کشید که تا نهایت زه باز شد و تیر را رها ساخت . آنگاه چنان که گفته بود بدنش پاره پاره شد و بمرد . آن تیر از کوه رویان به دورترین نقطه خراسان بر گردو درختی نشست و منوچهر و افراسیاب طبق قرار قبلی بدین مرزی با هم صلح کردند . آنگاه مردمان به یادبود چنین ماجرایی روز تیر از ماه تیر جشن تیرگان بر پا کردند.

کجایند آرش هایی که برای میهن این چنین کاری کنند . مزدا پرستان اینانند. درود بر آرش نیک کردار.