پنچ روز پایانی سال، پنج روز «پنجه» از راه رسید

از امروز و با آغاز پنج روز پنجه، ماه «گاتابيو» آغاز مي‌شود، ماهي كه تنها ٥ روز دارد.

از امروز، پنج روز تا نوروز برجاي است، پنج روزي كه آن‌را پنج روز پنجه مي‌ناميم و جزو١٢ ماه نيستند. هر كدام از اين پنج روز نامي دارد، نامي كه برگرفته از پنج بخش گاتهاي اشوزرتشت است. از امروز، واپسين گهنبار سال يعني گهنبار چهره‌ي «همس‌پت‌ميديم‌گاه»، آغاز مي‌شود، گهنباري كه به باور ما زرتشتيان، گاه آفرينش انسان است. با اين گهنبار ما به پيشواز نوروز مي‌رويم. با دهش، شادي و سروري كه در گهنبارها نهفته است، با گردهمايي‌هايي كه پايه و ستون جشن‌هاي گهنبار است، به پيشواز سال نو مي‌رويم، ‌سالي كه با زايش طبيعت، آغاز مي‌ِشود.

زرتشتيان، بر اين باورند كه با آغاز پنج روز پنجه، فروهر نياكان و درگذشتگان، بازمي‌آيند و از همين‌رو، تا پيش از فرا رسيدن پنج روز پنجه، همه‌جا را پاك و پاكيزه مي‌كنند.

از روز اشتاد ايزد كه برابر با بيستم اسفندماه است تا روز اهنود‌گاه كه برابر با بيست‌و‌پنجم اسفندماه است را پنجه‌ي كوچك مي‌ناميم. پنجه‌ي كوچك، ويژه‌ي تكاندن برون است و پنجه‌ي بزرگ كه از بيست‌و‌پنجم اسفند برابر با اهنودگاه تا آغاز سال، ٥ روز به درازا مي‌انجامد، ويژه‌ي تكاندن دل است. براي تكاندن دل از هر اندوه و كدورتي به گهنبار مي‌رويم، نيايش، مي‌كنيم، شادي مي‌كنيم و در همين گردهمايي نياكاني، رنجش‌ها و تيرگي‌‌ها را از دل به در مي‌كنيم.

از اهنودگاه تا واپسين روز پنجه كه آن‌را «وهشتواش‌گاه» مي‌ناميم، زمان داريم تا درونمان را آماده كنيم براي نشستن بر سر خوان نوروزي.

«اهنود‌گاه»، «اوشتودگاه»، «سپنتمد‌گاه»، «وهوخشترگاه»، «وهشتواش‌گاه»، نام‌‌هاي پنج‌بخش گاتها هستند و از سويي ديگر نام پنج روز پاياني سال.

با اين حساب، امروز سيصد‌و‌شصت و یکمین روز از سال است و از امروز پنج روزي آغاز مي‌شود كه براي سيصد‌و‌شصت‌و‌پنج روزه شدن سال، نياكان ما از هزاران سال پيش، پيش‌بيني كرده‌اند. بنابر سالنامه‌های کهن ایران‌، هر یک از دوازده‌ماه سال، سی روز است و پنج روز برجاي‌مانده‌ي سال را پنجه‌، پنجک‌، خمسه مسترقه‌، پیتک‌(در زبان و تقویم مازندرانی) یا بهیزک (در روزشمار زرتشتیان) گویند.

ابوریحان بيروني، از دانشمندان نامور ايران، درباره‌ی پنجه می‌نویسد: «...‌هر یک از ماه‌های فارسی سی روز است و از آن جا که سال حقیقی سیصد و شصت و پنج روز است‌، پارسیان پنج روز پاياني سال را "پنجی" و"اندرگاه" گویند. سپس این نام معرب شده و "اندرجاه" گفته شد و نیز این پنج روز دیگر را روزهای مسترقه نامیدند‌، زیرا که در شمار هیچ یک از ماه‌ها حساب نمی‌شود»...

شاد باشید